YARININ BİLGİ TOPLUMU VE GELECEK VİZYONU

BUNA NASIL HAZIRLANILACAK?

RECEP TAYYİP ERDOĞAN

T.C. Başbakanı

G üzelim İstanbul’un bu bahar sabahında geleceğe ışık tutmak üzere dünyanın her bir köşesinden bizlerle birlikte düşünmeye, bizlerle birlikte geleceği tasarlamaya gelen tüm dostları en kalbi duygularla selamlıyorum. Çek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Vaclav Klaus ve seçkin konuklar, değerli misafirlerimiz, değerli dostlar, değerli işadamları sizleri geleceği tasarladığımız böyle bir toplantının tüm dinamiklerini üç gün boyunca yapılan çalışmalarla ve artık son gün varılacak netice ile baş başa görüyor ve geleceğimize olan katkılarınız sebebiyle özellikle teşekkür ediyorum.

Sevgili Başkan Sayın Canevi, bizlere bu platformdan bir ufuk turu yapma fırsatını verdiniz. Bundan dolayı teşekkür ediyorum. Şimdi sıra sınırlı bir zaman içinde belki doğrudan akıllara ama biraz da gönüllere yönelik olarak dünyada ve tarihte şöyle hızlı bir gezinti yapmayı arzu ediyorum. Bugüne nerelerden geldik? Dünya nerede? Yarın nerelerde olacağız? soruları üzerinde bir fikri eksersiz yapmayı istiyorum.

Tarih öncesi çağlarda ömrünü taşları yontarak geçiren insanoğlunun gayret ve uğraşı bugün saniyeler içinde televizyon, dakikalar içinde araba, haftalar içinde uçak, aylar içinde elektrik santrali yapan sanayicilerin gözünde çok yavaş bir seyir olarak görünebilir. Ama emin olunuz, birkaç 10 yıl sonra bugünkü klasik imalat sektörümüzün emek yoğun çabaları da yarının işadamlarının gözüne bize olduğundan daha farklı görünecektir. Nitekim, yarının dünyası üzerine kafa yoran bilim ve sana insanları daha şimdiden bugünkü araçların eskimekte olduğu biliyorlar. İlk çağlardan bugüne insanın medeniyet serüveni arayışlarla, keşiflerle bir dengeye ulaşmıştır. Ama bu denge nihai bir denge değildir. Bu dengede insanoğlu ilk çağlarda olduğu gibi, bugün de manevi dünyasıyla çevresindeki maddi dünyayı kucaklayan sentezi kurabilmek için arayışını sürdürmektedir. İster uzak Asya din kültürüne bakınız, ister Mezopotamya uygarlıklarına, ister orta doğudan dünyaya yayılan İbrahimi semavi dinlerin kaynaklık ettiği kültür ve uygarlıklara bakınız, isterseniz Helen ve Roma’nın üzerine gelen Hıristiyanlığa bakınız, ister İslam’ın dünya tasavvuruna bakınız, göreceksiniz ki, insanın hakikat arayışı ve hakikat ihtiyacı hep aynıdır.

Değerli dostlar, uygarlık tarihinin önemli olaylarından biri olan sanayi devrimi ekonomiyi ve sosyal dokuyu yıkıp, yeniden örmüştür. Toplumları şekillendiren ekonomik ve sosyal yapılar sanayi devriminden sonra teknolojinin baskısıyla değişmeye dönüşmeye başlamıştır. 20’nci yüzyılın ikinci yarısında sanayi devriminin doruğundaki ülkelerde bile zenginliğin tüm imkanlarına rağmen, insanlar aradığı hakikati iç mutluluğu elde edememiştir. Bir yandan yerleşik o eski kadim değerler erozyona uğrayıp, bireyler ve toplumlar kendi dinamikleri üzerinde ayakta duramaz hale gelirken, bir yandan zenginlik bir temel tutkuya dönüşmüştür. Yeni medeniyet anlayışının insan merkezli bir gelişme ortaya koyması beklenirken rekabetler ve ihtiraslar insanlığa ağır bedeller ödeterek arzu edilenin tam tersi bir tablo ortaya çıkarmıştır. Küreselleşmeyse hızla yükselen bir akım olarak insan ve insanı yücelten asli değerleri gözardı etmiştir. Onun için bizim büyüklerimizin hep bize tavsiyesi şu olmuş: Bizim medeniyet anlayışımızın temeline şu oturmuş: İnsanı yükselt ki, devlet yükselsin. İşte bu anlayışla insana bakan bir medeniyetin mensupları olarak bugünkü toplantının önemi çok büyük. Küreselleşen dünya yeniden kutuplarla, farklılıklarla tanımlanmıştır. Fakir ve varlıklı ülkeler arasındaki uçurum bir kez daha kalın çizgilerle açılmıştır. İnsanlığın bugünkü hali ne yazık ki varlık içinde yokluk çekme halidir. Yani adalet terazisinin bozulduğu bir dünyada varlık ve zenginlik de insanı yoksulluğu adeta yaşar hale getirmiştir. Bakınız, 2004 yılı sonu itibariyle bir rakam veriyorum: Dünyanın silahlanmaya ayırdığı para 900 milyar dolardır. Peki yoksulluğa ayırdığı para nedir? Yoksulluğu giderebilmek için ayırdığı para nedir diye düşündüğümüzde adeta buna bir hiç diyebiliriz. Ondan sonra diyoruz ki, küreselleşen teröre karşı ne yapacağız? Bu anlayışla, bu mantıkla küreselleşen teröre karşı bir şey yapamaz, tam aksine küreselleşen terörü daha da güçlü hale getirirsiniz. Şu anda insanlık bunun bedelini ödüyor. İşte her gün dünyanın değişik bir yerinden yüzlerce bombalı saldırı ve bunun neticesinde yüzlerce savunmasız insanın ölüm haberleri. Daha kötüsü, ekonomisi giderek zayıflayan ülkelerin insani ve kültürel birikimleri teknoloji yarışında önde giden zengin ülkelerin birikimlerinin gerisindeymiş, onlardan daha değersizmiş gibi bir saplantı dünyaya yayılmıştır. Korkarım, küresel terörizmi besleyen unsurlardan biri de, bu çelişki ve bu uçurumdur.

Değerli konuklar, sanayi devrimi bir rekabet çarpanı olarak sarıldığı teknolojiyi zamanla yenilikçiliğe dönüştürünce bilgi doğrudan bir üretim girdisi haline gelmiştir. Bu şekilde sanayi toplumu da çok daha cazip, çok daha pahalı nimetlere sahip olan bilgi toplumuna dönüşmüştür. Bilgi çağını başlatan ülkelerde görüyoruz ki, aslında artık bireyi ve toplumu büsbütün teknolojinin kendisi yönlendiriyor. Artık bilgi devrimini başarmış toplumların dünyadaki öncülerinin işçilik, enerji ve malzeme gibi klasik girdilerin maliyetini aşağı çekerek, rekabeti sürdürmeleri mümkün değildir. Belki yakın bir zamanda şu da tartışılacaktır: Biz artık burada tek girdi düşünüyoruz. O da insandır. Çünkü diğerlerinin hepsi insanın türevidir. İnsan varsa diğerleri var. İnsan yoksa diğerleri yoktur. Bu da yerine oturacaktır diye inanıyorum. Bu ülkeler tarım ve sanayiden ziyade, bilgiye dayalı hizmet sektörüne kayıyorlar. Gelecekte dünya liderliğine oynayacak ülkelerde ekonomi yeniliklerden beslenecektir. İkinci lig ise, dünün sanayi düzenini, kozmetik iyileştirmelerle sürdürmeye çalışanların olacaktır. Buna karşılık, ne yazık ki, üçüncü lig doğal kaynaklarını ve insanlarını üstteki liglere hammade gibi satanların ligi olacaktır. Bu tablo elbette adaletli bir tablo değildir. Zaman içinde çok daha adaletli, çok daha duyarlı bir ekonomik tablonun ortaya çıkması için her birimize düşen büyük görevler vardır. Ancak, bugün her toplumun bu zorunlu kavşakta yollardan birini seçmek gibi bir mecburiyeti olduğunu da yadyıyamayız.

Değerli konuklar, değerli dostlar, inanıyoruz ki, AB bu bilince çoktan gelmiştir. Çerçeve programları ile üyelerini müştereken geleceğe hazırlamaktadır. Bakınız, yedinci çerçeve programında 2007 ile 2013 yılları arasında 73 milyar € ayrılmıştır. Bu rakam Türkiyemizin de katıldığı altıncı çerçeve programının dört katından daha fazladır. Yedinci çerçeve programına da girmeliyiz. Çünkü inanıyoruz ki, AB’nin eski ve yeni üyeleri kendi aralarındaki ekonomik ve teknolojik uçurumların aşılması için gelecek yıllarda arge yapmaları gerekiyor. AB üyesi ülkelerin sanayileri ancak böyle bir ortak çabanın meyveleri ile beslenerek, birbirlerine entegre olabilirler. Amaç, işbirliği ve yetkinlik gibi sihirli kavramlardır. Bu kavramları ihmal etmek mümkün değil. Sürdürülebilir gelişme ve çevre koruması KOBİ etkinlikleri, dışa açılım, ulusal ve özel yatırımlara kaynak hazırlama. Kısaca, ortak girişimlere zemin oluşturma. AB’nin yeni ve eski üyeleri arasındaki mesafe ne olursa olsun gelecek için ortak bir kimlik ve perspektifin geliştirilmesi zorunludur. Ortak evrensel değerlerle birlikte üyelerin öz kimlik ve tercihleriyle birlikte zenginleşen ve birbirini tamamlayan bir sosyo ekonomik dokuya kesinlikle ihtiyaç vardır. AB’nin küresel bir güç olabilmesi, farklı imkanları, kaynakları, potansiyelleri bünyesine katmasıyla mümkündür. Kıta ölçeğindeki bu işbirliği ortak bir kadere doğru akmayı mümkün kılacaktır. Dolayısıyla, argelerini bugün birlikte yapmayanlar teknolojik gelişmelerin zorunlu kıldığı dayanışmayı bugün göstermeyenler yarın bu treni kaçırmış olacaklardır. Az önce, değerli kardeşimizin değerli kızımızın da ifade ettiği gibi, 36 yaşına geldiği zaman nasıl bir Türkiye tasavvur edebiliyoruz veya edeceğiz. İşte bunu nazarı itibara alan, bunu düşünen iktidarımız bu yıl bütçesine TÜBİTAK bütçesine 450 trilyonu sadece araştırma geliştirme çalışmaları için Cumhuriyet tarihinde ilk defa koymuştur.

Değerli dostlar, gelelim Türkiye’ye. Türkiye hem batı dünyasının en doğudaki üyesi, hem de doğunun en batıdaki üyesidir. Bu perspektiften bakarak, Türkiye’yi tarihi ve coğrafi konumu ile, medeniyet birikimi ile, kültürel çeşitliliği ile değerlendirmek zorundayız. Biz asırlardan beri medeniyetin anayurdu, beşiği olan bu coğrafyaya ayağımızı basarak, doğu ile batıyı, kuzey ile güneyin temas ettiğini görüyoruz ülkemizde. Sadece insanımız, toplumumuz, ekonomik, sosyal ve siyasal hayatımız değil, Türkiye’nin coğrafyasını bir baştan bir başa süsleyen uygarlık eserleri de bize medeniyetle adeta yoğurmuştur. Bilindiği üzere, hedefini muhassır medeniyet olarak belirleyen Türkiye Cumhuriyeti Osmanlı imparatorluğunun çekirdeği üzerinde kurulmuştur. Biz bu merkezi özellikle merkezi bir nitelik arzeden ülkemizi sadece bugün değil, tarihin en zor zamanlarında bile muazzam terkipler oluşturarak onunla övündük ve övünüyoruz. Eksiklerimiz yok mu? Var. Ama bu eksikleri gidermeye mecburuz. Unutulmasın ki, dünyanın her zamankinden daha çok birbirine yaklaştığı günümüzde bütün toplumların başkalarının medeniyet birikimlerine ihtiyacı vardır. Bu cümleden olarak AB’ni önce bütün üyelerinin birlikte gelişeceği, birbirlerinin birikimlerinden yararlanacağı bir medeniyet zemini olarak gördüğümüzü her defasında söyledik ve medeniyetler çatışmasının karşısında olduğumuzu, olacağımızı her defasında söyledik. AB’ni bir medeniyetler buluşması, bir medeniyetler uzlaşmasının adresi olarak gördüğümüzü her defasında ifade ettik, bugün de ediyoruz ve diyoruz ki, AB, bir siyasi değerler bütünü olarak görülmelidir, ki o zaman bir küresel güç olsun.